Türkiye’nin Karbon Salımları Diğer Ülkelere Kıyasla Ne Durumda?

Türkiye’nin sera gazı salımları dünyanın diğer ülkelerine kıyasla ne durumda? Türkiye’de hangi sektörler en fazla sera gazı salımına sebep oluyor?

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Türkiye’nin sera gazı istatistiklerini yayımladı. TÜİK’e göe Türkiye’nin 2020’de sera gazı salımları 2018 ile aynı seviyeye yükseldi.

BBC Türkçe’nin haberi şöyle; TÜİK verilerine göre Türkiye’nin sera gazı salımları arasında karbondioksit salımları yüzde 79’luk en yüksek payla ilk sıradaydı. Onu metan ve nitröz oksit gazları izledi.

Metan 100 yıllık bir süre içinde karbondioksite göre 28-34 kat daha fazla ısı tutabiliyor ancak atmosferde karbondioksite göre daha kısa süre kalıyor. Tarımda gübre kullanımı, dökme alanlarında biriken çöpler, kömür ve diğer fosil yakıtların çıkarılması ve yakılması gibi faaliyetler metan salımlarını artırıyor.

TÜİK’e göre Türkiye’de metan salımlarının yüze 61’i tarım, yüzde 22’si atık, yüzde 17’si enerji sektörlerinden kaynaklandı.

Nitröz oksit ya da azot oksit, atmosferde 150 yıla kadar kalabilen bir gaz. Fosil yakıtlar ve odunun yakılması sonucu ortaya çıksa da artışındaki en önemli faktörün azot bazlı gübrelerin yaygın kullanımı olduğuna inanılıyor.

Türkiye’de 2020’de nitroz oksit salımlarının yüzde 80’i tarım sektörü kaynaklıydı. Ancak bunun önemli bir kaynağı (yaklaşık yüzde 83’ü) tarımsal artıkların açıkta yakılmasından kaynaklandı.

Türkiye’nin karbon salımları diğer ülkelere ve bölgelere kıyasla ne durumda?

Ülkelerin karbon salımlarının yıllık değerlerini birbiriyle karşılaştırmak mümkün olsa da bu yaklaşım ülkelerin tarihsel sorumluluklarını kapsam dışı bırakıyor. Bununla birlikte karbondioksit gazı atmosferde 300 ila 1000 yıl boyunca kalabildiği için ülkelerin Sanayi Devrimi’nden bu yana toplam salımlarının daha net bir görüntü çizdiği düşünülüyor. Bu toplama kümülatif karbon salımları deniyor.

1751 yılından bu yana atmosfere 1,5 trilyon ton karbon salımı yapıldı ancak ülkelerin bu toplamdaki payları arasında büyük farklar var.

Örneğin ABD kümülatif karbon salımların yüzde 25’inden sorumluyken, AB’ye üye 28 ülkenin payı yaklaşık yüzde 22.

Türkiye 1865 yılından 2020’ye kadar atmosfere toplam 11 milyar tona yakın karbon saldı.

BBC Türkçe‘nin veri yayıncılığı platformu Our World in Data’nın 200’den fazla ülkeyi kıyaslayan verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye kümülatif salımlarda 2020 itibarıyla yüzde 0,64 paya sahip.

Türkiye tarihsel salımlarda en fazla paya sahip ülkeler sıralamasında 26’ıncı sırada yer alıyor.

Hesaplamalarda dikkate alınması gereken bir diğer ayrım da nüfus. Çünkü toplam sera gazı salımları nüfus arttıkça artma eğiliminde ve bu, yanıltıcı bir görüntü çizebilir.

TÜİK verilerine göre Türkiye’de kişi başı toplam sera gazı emisyonu 2020’de 6,3 tondu. Buna göre Türkiye’de kişi başı karbon salımları kişi başına 4.97 ton olarak gerçekleşti. Bu, 2020’de dünya ortalaması olan 4,47 tondan biraz fazla bir sayı.

Türkiye’de en fazla sera gazı salımına sebep olan sektörler hangileri?

2020’de Türkiye’nin sera gazı salımlarının yüzde 70’i enerji kaynaklıydı. Onu yüzde 14 ile tarım, yüzde 12,7 ile endüstriyel işlemler ve ürün kullanımı ve yüzde 3,1 ile atık sektörü izledi.

TÜİK’e göre enerji sektörü 2020’de yüzde 31,6’sı elektrik ve ısı üretiminden olmak üzere toplam karbondioksit salımlarının yüzde 85,4’üne neden oldu.

X