Plastikte Yasal Olarak Bağlayıcı Bir Anlaşma İçin Hükümetlerarası INC-1’den Yansımalar

Atık yönetimi ve özellikle plastik atık yönetimi son yıllarda küresel gündemde önemli bir ivme kazandı. On hatta beş yıl önce bu konulardaki uluslararası toplantılara gösterilen seyrek mevcudiyet ve ilgiyle karşılaştırıldığında, 150 BM ülkesinden ulusal temsilciler de dahil olmak üzere 2.000’den fazla delegenin Uruguay’ın Punta del Este kentindeki INC-1’e bir hafta boyunca katıldı.
Mart 2022’de Birleşmiş Milletler Çevre Meclisi, plastiği tüm değer zinciri boyunca yönetmek için küresel, yasal olarak bağlayıcı bir anlaşma tanımlamak üzere müzakerelere başlamayı kabul etti. Bu müzakereler, BM Üye Ülkelerine imzalanmak üzere nihai bir belge sunulmadan önce, 2022 ile 2024 yılları arasında beş Hükümetler arası Müzakere Komitesi (INC) aracılığıyla gerçekleştirilecek.


Dünya genelinde plastik üretimi, tüketimi ve arıtımı şu anda, sınır tanımayan ve ulusal egemenliği tanımayan deniz plastikleri gibi küresel konuları ele almaya çalışırken genellikle etkisiz olan belediye, ulusal ve uluslararası politikalardan oluşan bir yama ile düzenleniyor. İklim değişikliği gibi diğer çevresel konulara benzer şekilde, plastik kirliliği, karada etkin bir şekilde yönetilmeyen plastiklerin maddi etkisini halihazırda yaşayan Küresel Güney’deki ülkeleri de orantısız bir şekilde etkilenmeye devam ediyor.


Bu müzakerelerin ve bunun sonucunda ortaya çıkan yasal olarak bağlayıcı anlaşmanın amacı açık olsa da, sonuçları geniş ve karmaşık ve plastiğin ne kadar küresel tüketim modellerinin ve modern kültürün ayrılmaz bir parçası haline geldiğini göstermekte. Giydiğimiz kıyafetlerden ithal gıdaların sofralarımıza güvenli ve kaliteli bir şekilde ulaşmasını sağlamak için kullandığımız ambalajlara kadar her yerde plastik bulunmakta. Bazı plastikler, küresel tedarik zincirlerini ve modern yaşam biçimlerini (örneğin pipet gibi tek kullanımlık ürünler) önemli ölçüde değiştirmeden azaltılabilirken, tekstil endüstrisinde öne çıkan polimerler gibi diğerleri, ekonominin tüm sektörlerinin önemli ölçüde yeniden yapılandırılması gerekiyor.


INC-1 (beş müzakere turundan ilki) sırasında net bir anlaşmaya varılmamasına rağmen, toplantı, 2022 ile 2024 sonu arasında oluşturulacak enstrümanın sınırlarını ve kilit bileşenlerini belirlemede etkili oldu. Örneğin, katılan tüm BM Üye Devletleri, üretimi, tasarımı, kullanımı, işlenmesi ve bertarafı dahil olmak üzere plastiğin tüm değer zincirini ele alan bir belgenin oluşturulmasını onayladı. Anlaşmanın bir parçası olarak, özellikle küresel güney bölgelerini geçişlerinde desteklemek için finansman ve kapasite geliştirmenin de dahil edilmesi gerekiyor.


Delterra’da, küresel atık krizini çözmek için, sadece plastik gibi belirli bir malzeme grubuna değil, tüm atıklar için tam değer zincirine bakmamız gerektiğine inanıyoruz. Atıkların ayrıştırılmasını, yeni toplama yollarını ve arıtma altyapısını, geri kazanılmış malzemeler için pazarların oluşturulmasını ve bu mevzuatın oluşturulmasını teşvik etmek için davranış değişikliğini kapsayan bir sistem dönüşümünü sağlamak için kendi yetki alanları dahilinde üretilen tüm atıklardan sorumlu belediyelerle ortaklık kuruyoruz ve uzun vadeli sürdürülebilirliği sağlayacak ortaklıklar. Bununla birlikte, bu ilk toplantıda sergilenen küresel hırs düzeyi kesinlikle canlandırıcıdır ve yeterli atık yönetiminin küresel gündemdeki önemini artırmaya devam edecektir.

author avatar
Aleyna Yıldırım
Editör