2025 itibarıyla Türkiye’nin sanayi sektörü, artan enerji maliyetleri ve karbon düzenlemelerinin baskısı altında yeni bir verimlilik arayışına girdi. Bu arayış, artık sadece büyük ölçekli santrallerde değil, fabrikaların ve ticari binaların kendi mikro şebekelerinde yaşanıyor. Geleneksel merkezi enerji yönetimi yaklaşımları yetersiz kalırken, Endüstriyel IoT (IIoT) ve edge computing teknolojileriyle donatılmış, dağıtık zeka tabanlı sistemler ön plana çıkıyor. Paradigma değişimi ise salt teknolojide değil; bu sofistike sistemlerin franchise ve lisanslama gibi varlık-hafif modellerle yaygınlaşmasında yatıyor. Bu yeni iş modeli, yüksek teknolojili enerji çözümlerini tabana yayarak pazarın demokratikleşmesini sağlıyor.
Sistemin çalışma prensibi, merkezi bir bulut altyapısına olan bağımlılığı azaltarak veriyi kaynağında işlemeye dayanıyor. Üretim hatlarına, HVAC sistemlerine ve trafolara yerleştirilen IIoT sensörleri, anlık enerji tüketim, voltaj ve sıcaklık verilerini toplar. Bu veriler, buluta gönderilmek yerine tesis içindeki edge computing cihazlarında analiz edilir ve yapay zeka algoritmalarıyla anlık kararlara dönüştürülür. Örneğin, sistem elektrik fiyatlarının düştüğü anlarda yüksek enerji gerektiren bir makineyi otomatik olarak çalıştırabilir veya bir motorun arızalanmak üzere olduğunu titreşim verilerinden öngörerek bakım uyarısı gönderebilir. Teknoloji geliştiricisi ana firma, bu anahtar teslim teknoloji paketini (sensör tasarımları, edge yazılımı, analitik platform) yerel mühendislik firmalarına lisanslayarak veya bir franchise ağı kurarak ölçeklendirir.
Bu modelin en büyük kazananı, büyük Ar-Ge bütçeleri olmayan ancak operasyonel verimliliğe şiddetle ihtiyaç duyan orta ve büyük ölçekli Türk sanayi işletmeleri oluyor. Yerel enerji danışmanlık ve mühendislik firmaları ise global standartlarda bir teknolojinin bölgesel uygulayıcısı haline gelerek katma değerli bir hizmet portföyü oluşturma fırsatı yakalıyor. Risk faktörü, bu sistemlerin kurulum ve bakımını yapacak nitelikli teknisyen ihtiyacının artması ve farklı endüstriyel protokollere uyum standardizasyonudur. Ancak bu dönüşüm, Türkiye’nin enerji yoğun sektörlerinin rekabetçiliğini koruması ve yeşil mutabakat hedeflerine ulaşması için stratejik bir kaldıraç görevi görüyor.
